Αινίγματα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, με τον καθηγητή Γιώργο Μαυρογορδάτο
by pod.gr · 15 episodes
🇬🇷 Greece chart HistoryEducationCourses
Η Αθηναϊκή Δημοκρατία παραμένει μέχρι σήμερα η σπουδαιότερη εμπειρία άμεσης δημοκρατίας στην παγκόσμια ιστορία, αν συνδυάσουμε δύο στοιχεία: τη διάρκεια και την ισχύ της ως κράτους. Επηρεασμένοι από την πληθώρα των πηγών και τη ζωντάνια των περιγραφών, έχουν πολλοί την εντύπωση ότι γνωρίζουμε τα πάντα για την καθημερινή της λειτουργία. Ωστόσο, οι πληροφορίες που διαθέτουμε είναι αποσπασματικές και πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Έτσι προέκυψε αυτό το podcast. Θα εξερευνήσει όψεις της Αθηναϊκής Δημοκρατίας της κλασικής περιόδου, δηλαδή του 5ου και του 4ου αιώνα, που φαίνονται αινιγματικές. Θα επανεξετάσει κριτικά κοινότοπες παραδοχές και ερμηνείες και ίσως ανατρέψει έμμονες διαστρεβλώσεις ή και εξιδανικεύσεις.
Latest episodes
-
27 min
Το πρόβλημα της ηγεσίας
Παρά την επαγρύπνηση για επίδοξους τυράννους και την προσήλωσή τους στην πολιτική ισότητα, οι Αθηναίοι χρειάζονταν καθοδήγηση από εκλεγμένους στρατηγούς στον πόλεμο και από ρήτορες…
-
25 min
Ο Σωκράτης βουλευτής και πρύτανης
Η κλήρωση των βουλευτών γινόταν μόνο μεταξύ των ενδιαφερομένων και ασφαλώς δεν ταίριαζε στον Σωκράτη. Βρέθηκε όμως βουλευτής το 406, εξαιτίας της κρίσης λειψανδρίας τότε. Για την ε…
-
20 min
Γιατί μόνο 6.000 η απαρτία;
Οι Αθηναίοι θεωρούσαν αρκετή τη συμμετοχή στην Εκκλησία του Δήμου 6.000 πολιτών, που όρισαν και ως νόμιμη απαρτία. Γιατί θεώρησαν ότι αυτός ειδικά ο αριθμός συμβόλιζε το σύνολό του…
-
19 min
Η συμμετοχή στην Εκκλησία του Δήμου
Η συμμετοχή των Αθηναίων στην Εκκλησία του Δήμου υπολογίζεται ότι δεν ξεπερνούσε συνήθως τις 6.000, δηλαδή περίπου ένα πέμπτο του συνόλου τον 4ο αιώνα και ακόμη λιγότερο τον 5ο, ότ…
-
21 min
Σε αναζήτηση μιας εξήγησης για τη βασιλεία
Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, η βασιλεία εξαφανίζεται μόλις πάψει η αποδοχή της. Γι’ αυτό, αντίθετα από τους Ρωμαίους, οι Αθηναίοι δεν φοβούνταν ούτε τη λέξη «βασιλεύς» ούτε την επιστ…
-
20 min
Η αινιγματική εξαφάνιση της κληρονομικής βασιλείας
Ο δρόμος για τη δημοκρατία άνοιξε όταν εξαφανίστηκε αθόρυβα η πατροπαράδοτη «ομηρική» βασιλεία από την Αθήνα (και τις άλλες πόλεις-κράτη, πλην Σπάρτης). Αντίθετα από τους Ρωμαίους,…
-
22 min
Οι Αθηναίοι ως κλειστή ομάδα καταγωγής
Πολλοί έγιναν εύκολα Αθηναίοι πολίτες από νόμο του Σόλωνα και στη συνέχεια από τον Κλεισθένη. Ύστερα, όμως, για να γίνεις πολίτης έπρεπε να γεννηθείς Αθηναίος, πρώτα από Αθηναίο πα…
-
23 min
Οι μέτοικοι: Στράτευση χωρίς πολιτογράφηση
Μολονότι ως οπλίτες και ως κωπηλάτες εκπλήρωναν ουσιαστικά τις ίδιες ακριβώς στρατιωτικές υποχρεώσεις με τους πολίτες, οι μέτοικοι στην Αττική δεν μπορούσαν να προσδοκούν ότι θα γί…
-
23 min
O Σωκράτης οπλίτης και άλλα αινίγματα
Το αίνιγμα του Σωκράτη ως Αθηναίου οπλίτη μπορεί να λυθεί αν υποθέσουμε ότι, και αν ακόμη ήταν τόσο φτωχός όσο παρουσιαζόταν, είχε κληρονομήσει την κατάταξή του στους «ζευγίτες». Η…
-
17 min
Πόσο «δημοκρατικό» ήταν τελικά το αθηναϊκό ναυτικό;
Το αθηναϊκό ναυτικό μπορεί να θεωρηθεί λιγότερο δημοκρατικό από την παραδοσιακή εικόνα του επειδή είχε μη εκλεγμένους διοικητές: τους τριηράρχους. Επιπλέον, στην επάνδρωση των πλοί…
-
21 min
Οπλίτες και κωπηλάτες
Μέχρι το 480, οι Αθηναίοι πολεμούσαν στη στεριά ως οπλίτες και είχαν ελάχιστο ναυτικό. Όμως για τον πόλεμο εναντίον των Αιγινητών απέκτησαν στόλο 200 τριήρεων. Χάρη σ’ αυτόν κατόρθ…
-
19 min
Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Πόλεμος
Στην Αθήνα, η μετάβαση από τη μοναρχία στην ολιγαρχία και από την ολιγαρχία στη δημοκρατία καθρεφτίζεται στην ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων, που είναι ενιαία για τον στρατό και το να…
-
21 min
Ο αποκλεισμός των γυναικών και των δούλων
Είναι αναχρονισμός να απαξιώνουμε σήμερα την Αθηναϊκή Δημοκρατία εξαιτίας του αποκλεισμού των γυναικών και των δούλων. Με τα τότε κριτήρια, η πιο αδικαιολόγητη ασυνέπειά της ήταν ο…
-
16 min
Δεν υπήρχε μόνο η Εκκλησία του Δήμου
Η Αθηναϊκή Δημοκρατία δεν περιλάμβανε μόνο τη συνέλευση των πολιτών – τη λεγόμενη Εκκλησία του Δήμου – αλλά και άλλους θεσμούς, με πιο νευραλγικούς τη Βουλή και τους στρατηγούς. Ήσ…
-
21 min
Η μοναδικότητα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας
Η Αθηναϊκή Δημοκρατία παραμένει η σπουδαιότερη ιστορική εμπειρία άμεσης δημοκρατίας αν συνδυάσουμε δύο στοιχεία: τη διάρκεια και την ισχύ της ως κράτους. Επηρεασμένοι από την πληθώ…